HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

MỘT SỐ KỸ THUẬT SỬ DỤNG
BẤT ĐẲNG THỨC AM - GM VÀ BẤT ĐẲNG THỨC
BUNYAKOVSKI
MỘT SỐ BẤT ĐẲNG THỨC THƯỜNG DÙNG

A.

MỘT SỐ QUY TẮC CHUNG KHI SỬ DỤNG BẤT ĐẲNG THỨC AM
- GM VÀ BẤT ĐẲNG THỨC BUNYAKOVSKI

•

Quy tắc song hành: Đa số các bất đẳng thức đều có tính đối xứng nên chúng ta

có thể sử dụng nhiều bất đẳng thức trong chứng minh một bài toán để định hướng
cách giải nhanh hơn.
• Quy tắc dấu bằng: Dấu “=” trong bất đẳng thức có vai trò rất quan trọng. Nó
giúp ta kiểm tra tính đúng đắn của chứng minh, định hướng cho ta cách giải.
Chính vì vậy khi giải các bài toán chứng minh bất đẳng thức hoặc các bài toán cực
trị ta cần rèn luyện cho mình thói quen tìm điều kiện của dấu bằng mặc dù một số
bài không yêu cầu trình bày phần này.
• Quy tắc về tính đồng thời của dấu bằng: Chúng ta thường mắc sai lầm về tính
xảy ra đồng thời của dấu “=” khi áp dụng liên tiếp hoặc song hành nhiều bất đẳng
thức. Khi áp dụng liên tiếp hoặc song hành nhiều bất đẳng thức thì các dấu “=”
phải cùng được thỏa mãn với cùng một điều kiện của biến.
• Quy tắc biên: Đối với các bài toán cực trị có điều kiện ràng buộc thì cực trị
thường đạt được tại vị trí biên.
• Quy tắc đối xứng: Các bất đẳng thức có tính đối xứng thì vai trò của các biến
trong các bất đẳng thức là như nhau do đó dấu “=” thường xảy ra tại vị trí các biến
đó bằng nhau. Nếu bài toán có điều kiện đối xứng thì chúng ta có thể chỉ ra dấu
“=”xảy ra tại khi các biến đó bằng nhau và bằng một giá trụ cụ thể.

ĐÀO VĂN NAM

1

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

I.

LỚP TOÁN THẦY NAM

MỘT SỐ KỸ THUẬT SỬ DỤNG BẤT ĐẲNG THỨC AM- GM

1. Kỹ thuật tách ghép bộ số
1.1 Kỹ thuật tách ghép cơ bản

Bài 1: Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh rằng: (a + b )(b + c )(c + a )  8abc
Bài 2: Cho 4 số thực dương a, b, c, d. Chứng minh rằng:
ac + bd 

(a + b)(c + d )
a  c
. Chứng minh rằng:
b  c

Bài 3: Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa 

c(a − c ) + c(b − c )  ab

Bài 4: Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh rằng:
1 + 3 abc  3 (1 + a )(1 + b )(1 + c )
a  1
. Chứng minh rằng:
b  1

Bài 5: Cho 2 số thực dương a, b thỏa 

a b − 1 + b a − 1  ab

Bài 6: Cho 2 số thực dương a, b. Chứng minh rằng: 16ab(a − b)2  (a + b)4
Bài 7: Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh rằng:

(

a(1 + b) + b(1 + c ) + c(1 + a )  33 abc 1 + 3 abc

Bài 8: Cho 2 số thực dương a, b. Chứng minh rằng: ab +

)

a b
+  a + b +1
b a

Bài 9: Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a + b + c = 10 . Tìm GTLN của:
A =a 2b3c 5

1.2 Kỹ thuật tách nghịch đảo
Bài 1: Chứng minh rằng:
ĐÀO VĂN NAM

a b
+  2 , a,b  0
b a
2

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Bài 2: Chứng minh rằng: a +
Bài 3: Chứng minh rằng:

Bài 4: Chứng minh rằng:

1
 3 , a  1
a −1

a2 + 2
a2 +1

 2 , a  R

3a 2
1
 , a  0
4
1 + 9a
2
2

 a2

Bài 5: Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức: A = (a + 1) + 
+ 2  , a  −1
 a +1

2

Bài 6: Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức : A = a +
Bài 7: Chứng minh rằng: a +
Bài 8: Chứng minh rằng: a +

2
, a  0
a2

1
 3 , a  b  0
b( a − b)
4

(a − b )(b + 1)2

 3 , a  b  0

1.3 Kỹ thuật ghép đối xứng
Trong kỹ thuật ghép đối xứng ta cần nắm một số thao tác sau:
a+b b+c c+a

+
+
a + b + c =
Phép cộng: 
2
2
2
2(a + b + c ) = (a + b ) + (b + c ) + (c + a )
abc = ab bc ca ,
a 2 b 2 c 2 = (ab )(bc )(ca )

Phép nhân: 

(a, b, c  0)

Bài 1: Cho ba số thực dương a, b, c. CMR:
Bài 2: Cho ba số thực abc  0 . CMR:

bc ca ab
+
+
 a+b+c
a
b
c

a2 b2 c2 b c a
+
+
 + +
b2 c2 a2 a b c

Bài 3: Cho ba số thực dương a, b, c thỏa abc = 1. CMR:
b+c c+a a+b
+
+
 a + b + c +3
a
b
c

Bài 4: Cho ABC , AB = c, BC = a, CA = b, p =
ĐÀO VĂN NAM

3

a+b+c
. CMR:
2
[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

( p − a )( p − b )( p − c )  1 abc
8

Bài 5: Cho ABC , AB = c, BC = a, CA = b, p =

a+b+c
. CMR:
2

1
1
1
1 1 1
+
+
 2 + + 
p−a p−b p−c
a b c

1.4 Kỹ thuật ghép cặp nghịch đảo
Trong kỹ thuật ghép cặp nghịch đảo ta ứng dụng bất đẳng thức sau
Với n  N  và x1 , x 2 ,..., x n  0 thì


(x1 + x2 + ... + xn ) 1

 x1

+

1
1 
+ .. +   n 2
x2
xn 

Chứng minh bất đẳng thức trên :
Ta có với x1 , x 2 ,..., x n  0 thì


(x1 + x2 + ... + xn ) 1

 x1

+

1
1 
1
+ .. +   n n x1 x 2 ...x n .n n
= n2
x2
xn 
x1 x 2 ...x n

Với n = 3 và x1 , x 2 , x3  0 thì


(x1 + x2 + x3 ) 1

 x1

+

1
1
+   9
x 2 x3 

Bài 1: Cho ba số thực dương a, b, c. CMR:
Bài 2: Cho ba số thực dương a, b, c. CMR:

b+c c+a a+b
+
+
6
a
b
c

a
b
c
3
+
+

b+c c+a a+b 2

(Bất đẳng thức Nesbit)
Bài 3: Cho ba số thực dương a, b, c. CMR:

c2
a2
b2
a+b+c
+
+

a+b b+c c+a
2

Bài 4: Cho ba số thực dương a, b, c thỏa a + b + c  1 . Chứng minh bất đẳng
thức sau:
1
1
1
+ 2
+ 2
9
a + 2bc b + 2ca c + 2ab
2

ĐÀO VĂN NAM

4

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

2. Kỹ thuật đổi biến số
Có những bài toán về mặt biểu thức toán học tương đối cồng kềnh,
khó nhận biết được phương hướng giải. Bằng cách đổi biến số, ta có thể đưa
bài toán về dạng đơn giản và dễ nhận biết hơn.
Bài 1: Cho ABC , AB = c, BC = a, CA = b. CMR:

(b + c − a )(c + a − b )(a + b − c )  abc

(1)

Bài 2: Cho ABC , AB = c, BC = a, CA = b. CMR:
a
b
c
+
+
3
b+c−a c+a−b a +b−c

(1)

Bài 3: Cho ABC , AB = c, BC = a, CA = b. CMR:
a2
b2
c2
+
+
 a + b + c (1)
b+c−a c+a−b a+b−c

Bài 4: Cho ABC , AB = c, BC = a, CA = b, p =
1

( p − a)

2

+

1

( p − b)

2

+

1

( p − c)

2



a+b+c
. CMR:
2

p
( p − a )( p − b)( p − c )

Bài 5: Cho ba số thực dương a, b, c. CMR:

(1)

a
b
c
3
+
+
 (1)
b+c c+a a+b 2

Bài 6: Cho 3 số thực không âm a, b, c thỏa (a + c )(b + c ) = 1 . CMR:
1
1
1
+
+
4
2
2
(a − b ) (a + c ) (b + c )2

Bài 7: Cho x, y, z là các số thực dương thay đổi và thỏa mãn điều kiện
xyz = 1 .

Tìm GTNN của biểu thức:
A=

x2 (y + z)
y y + 2z z

+

y 2 (z + x )
z z + 2x x

+

z 2 (x + y )
x x + 2y y

3. Kỹ thuật chọn điểm rơi
ĐÀO VĂN NAM

5

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Điểm rơi trong các bất đẳng thức là giá trị đạt được của biến khi dấu
“=” trong bất đẳng thức xảy ra.
Trong các bất đẳng thức dấu “=” thường xảy ra ở các trường hợp sau:
• Các biến có giá trị bằng nhau. Khi đó ta gọi bài toán có cực trị đạt được tại
tâm
• Khi các biến có giá trị tại biên. Khi đó ta gọi bài toán có cực trị đạt được tại
biên
Căn cứ vào điều kiện xảy ra của dấu “=” trong bất đẳng thức ta xét các kỹ
thuật chọn điểm rơi trong các trường hợp trên
3.1 Kỹ thuật chọn điểm rơi trong bài toán cực trị xảy ra ở biên
Xét các bài toán sau:
Bài toán 1: Cho số thực a  2 . Tìm giá trị nhỏ nhất (GTNN) của A = a +
1
a

Sai lầm thường gặp là: A = a +  2 a.

1
a

1
= 2 . Vậy GTNN của A là 2.
a

Nguyên nhân sai lầm: GTNN của A là 2  a =

1
 a = 1 vô lý vì theo giả
a

thuyết thì a  2 .
Lời giải đúng: A = a +

1 a 1 3a
a 1 3a
3.2 5
= + +
2 . +
 1+
=
a 4 a 4
4 a 4
4
2

Dấu “=” xảy ra 

a 1
= hay a = 2
4 a

Vậy GTNN của A là

5
.
2

Vì sao chúng ta lại biết phân tích được như lời giải trên. Đây chính là kỹ
thuật chọn điểm rơi trong bất đẳng thức.
Quay lại bài toán trên, dễ thấy a càng tăng thì A càng tăng. Ta dự đoán A đạt
GTNN khi a = 2 . Khi đó ta nói A đạt GTNN tại “Điểm rơi a = 2 ” . Ta không
thể áp dụng bất đẳng thức AM - GM cho hai số a và
ĐÀO VĂN NAM

6

1
vì không thỏa quy tắc
a
[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

dấu “=”. Vì vậy ta phải tách a hoặc

1
để khi áp dụng bất đẳng thức AM a

GM thì thỏa quy tắc dấu “=”. Giả sử ta sử dụng bất đẳng thức AM - GM cho
 a 1

a

1

cặp số  ,  sao cho tại “Điểm rơi a = 2 ” thì = , ta có sơ đồ sau:
 a
 a 
a 2
 = 
2 1
a=2
 =  = 4
 2
1 = 1
 a 2

Khi đó: A = a +

1 a 3a 1
= +
+ và ta có lời giải như trên.
a 4 4 a
 a 1

Lưu ý: Để giải bài toán trên, ngoài cách chọn cặp số  ,  ta có thể chọn các các
 a 
1

 1 
 
cặp số sau:  a,  hoặc  a,  hoặc  a,  .
a
 a

 a 

Bài toán 2: Cho số thực a  2 . Tìm giá trị nhỏ nhất của A = a +

1
a2

Sơ đồ điểm rơi:
a 2
 = 
2 1
a=2
 =  =8
 4
1 =1
2
 a
4

Sai lầm thường gặp là:
A=

a 1 7a
a 1 7a
+ 2 +
2 . 2 +
=
8 a
8
8 a
8

1 7a
+

2a 8

1
7.2 9
+
= . Dấu “=” xảy ra
2.2
8
4

a = 2.

Vậy GTNN của A là

9
4

Nguyên nhân sai lầm: Mặc dù GTNN của A là

9
là đáp số đúng nhưng
4

cách giải trên mắc sai lầm trong đánh giá mẫu số: “ a  2 

1

2a

1
là
2.2

sai”.

ĐÀO VĂN NAM

7

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

Lời giải đúng: A =

LỚP TOÁN THẦY NAM

a a 1 6a
a a 1 6a 3 6.2 9
+ + 2 +
 3.3 . . 2 +
 +
=
8 8 a
8
8 8 a
8 4 8
4

Dấu “=” xảy ra  a = 2
Vậy GTNN của A là

9
4

Bài 1: Cho 2 số thực dương a, b thỏa a + b  1 . Tìm GTNN của A = ab +
Bài 2: Cho số thực a  6 . Tìm GTNN của A = a 2 +

1
ab

18
a

Bài 3: Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a + 2b + 3c  20 . Tìm GTNN của
A= a+b+c+

3 9 4
+
+
a 2b c

ab  12
. Chứng minh rằng:
bc  8

Bài 4: Cho3 số thực dương a, b, c thỏa 

(a + b + c ) + 2

1
1
1 
8
121
+
+

+
 ab bc ca  abc 12

Phân tích:
ab = 12
,tại điểm rơi a = 3, b = 4, c = 2 .
bc = 8

Dự đoán GTNN của A đạt được khi 
Giải:

Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
a
b
2
a b 2
1
+
+
 33
. .
=
18 24 ab
18 24 ab 2
a c 2
a c 2
+ +
 33 . .
=1
9 6 ca
9 6 ca

b c 2
b c 2
3
+ +
 33
. .
=
16 8 bc
16 8 bc 4
a c b
8
a c b 8
4
+ + +
 44 . . .
=
9 6 12 abc
9 6 12 abc 3
13a 13b
13a 13b
13 13
13
+
2
.
2
. .12 =
18
24
18 24
18 24
3
13b 13c
13b 13c
13 13
13
+
2
.
2
. .8 =
48 24
48 24
48 24
4

ĐÀO VĂN NAM

8

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Cộng theo vế các bất đẳng thức trên ta được:

(a + b + c ) + 2

1
1
1 
8
121
+
+

+
 ab bc ca  abc 12

(đpcm)

3.2 Kỹ thuật chọn điểm rơi trong bài toán cực trị đạt được tại tâm
Xét bài toán sau:
Bài toán:

Cho 2 số thực dương a, b thỏa a + b  1 .. Tìm GTNN của
A= a+b+

Bài 1:

1 1
+
a b

Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a + b + c 
A= a+b+c+

Bài 2:

3
. Tìm GTNN của
2

1 1 1
+ +
a b c

Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a + b + c 
A = a2 + b2 + c2 +

3
. Tìm GTNN của
2

1 1 1
+ +
a b c

Bài 3:

Cho 2 số thực dương a, b. Tìm GTNN của A =

Bài 4:

Cho 3 số thực dương a, b, c. Tìm GTNN của
A=

Bài 5:

1
1
+
2
2ab
a +b
2

Cho 2 số thực dương a, b thỏa a + b  1 . Tìm GTNN của
1
1+ a + b
2

2

+

1
2ab

Cho 2 số thực dương a, b thỏa a + b  1 . Tìm GTNN của
A=

Bài 8:

ab
a+b

Cho 2 số thực dương a, b thỏa a + b  1 . Tìm GTNN của :

A=

Bài 7:

ab

+

a
b
c
b+c c+a a+b
+
+
+
+
+
b+c c+a a+b
a
b
c

A=

Bài 6:

a+b

1
1
+
+ 4ab
2
a +b
ab
2

Cho 2 số thực dương a, b thỏa a + b  1 . Tìm GTNN của

ĐÀO VĂN NAM

9

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

A=

Bài 9:

1
1
1
+ 2 + 2
3
a +b
a b ab
3

Cho ba số thực dương x, y, z thỏa
P=

1 1 1
+ + = 4 . Tìm GTLN của
x y z

1
1
1
+
+
2x + y + z x + 2 y + z x + y + 2z

Đề thi Đại học khối A năm 2005

4. Kỹ thuật nhân thêm hệ số
Bài 1: Tìm GTLN của : A = a 2 (1-a ) , a  (0,1)
Giải:
Do a, 1-a  0 nên áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
1 2
1
1  a + a + 2-2a 
1 8
a (2-2a ) = a.a(2-2a )  
 = .
2
2
2
3
2 27

4
 A
27
3

A=

Dấu “=” xảy ra  a = 2 − 2a =
Vậy GTLN của A là

2
3

4
27

Bài 2: Tìm GTLN của : A = a 3 (2-a ) , a  (0,2)
Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
1
1  a + a + a + 6 − 3a 
27
A = a.a.a.(6 − 3a )  
 =
3
3
4
16

4

Dấu “=” xảy ra  a = 6 − 3a =
Vậy GTLN của A là

3
2

27
16

a  3
. Tìm GTLN của
b  4

Bài 3: Cho các số thực dương a, b thỏa 

ĐÀO VĂN NAM

10

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM
A = (3 − a )(4 − b )(2a + 3b )

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
1
(6 − 2a )(12 − 3b )(2a + 3b )  1  6 − 2a + 12 − 3b + 2a + 3b  = 36
6
6
3

3

A=

a = 0
b = 2

Dấu “=” xảy ra  6 − 2a = 12 − 3b = 2a + 3b = 6  
Vậy GTLN của A là 36

a  2

Bài 4: Cho các số thực a, b, c thỏa b  6 . Tìm GTLN của:
c  12

A=

bc a − 2 + ca3 b − 6 + ab 4 c − 12
abc

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
bc a − 2 =

bc

(a − 2).2 

bc

.

(a − 2) + 2 =

abc

2
2
2 2
(b − 6).3.3  3ca . (b − 6) + 3 + 3 = abc
ca3 b − 6 = 3
3
9
9
33 9
ab 4
abc
(c − 12).4.4.4  4 ab . (c − 12) + 4 + 4 + 4 = abc
ab 4 c − 12 = 4
=
4
64
64
44 64 8 2
2
ca 3

Khi đó ta có:
A=

bc a − 2 + ca3 b − 6 + ab 4 c − 12
1
1
1
5
1

+ 3 +
=
+ 3
abc
2 2 3 9 8 2 8 2 3 9

a − 2 = 2
a = 4


Dấu “=” xảy ra  b − 6 = 3  b = 9
c − 12 = 4
c = 16



Vậy GTLN của A là

5
8 2

+

1
3

3 9

Bài 5: Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a + b + c = 1 . Tìm GTLN của:
A= a+b + b+c + c+a

ĐÀO VĂN NAM

11

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Phân tích:
Do A là biểu thức đối xứng với a, b, c nên ta dự đoán GTNN của A đạt tại
2

a + b = 3

1
2

a = b = c =  b + c =
3
3

2

c + a = 3


Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:

(a + b ). 2 
a+b =
3
(b + c ) + 2
3
3
b+c 
.
2
2
2
(
c + a) +
3
3
c+a 
.
2
2
3
2

3
.
2

(a + b ) + 2

3

2

(1)

(2)

(3)

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
A= a+b + b+c + c+a 

3
.
2

2(a + b + c ) + 3.
2

2
3 = 6

2

a + b = 3

2
1

Dấu “=” xảy ra  b + c =  a = b = c =
3
3

2

c + a = 3


Vậy GTLN của A là

6

Lưu ý: Trong bài toán sử dụng kỹ thuật nhân thêm hệ số, ta sẽ sử dụng kỹ thuật chọn
điểm rơi để tìm hệ số cho phù hợp.

Bài 6: Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a + b + c = 3 . Chứng minh rằng:
3

ĐÀO VĂN NAM

a + 2b + 3 b + 2c + 3 c + 2a  33 3

12

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Phân tích:
Do biểu thức đã cho là biểu thức đối xứng với a, b, c nên ta dự đoán dấu “=”
xảy ra khi:
a + 2b = 3

a = b = c = 1  b + 2c = 3
c + 2a = 3


Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
3

3

3

a + 2b =
b + 2c 
c + 2a 

1
3

3

(a + 2b ).3.3  3 1 (a + 2b ) + 3 + 3 = 6 + a3 + 2b

9
6 + b + 2c

3

9

(1)

3 9

(2)

33 9
6 + c + 2a

(3)

33 9

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
3

a + 2b + 3 b + 2c + 3 c + 2a 

18 + 3(a + b + c )
3

3 9

= 33 3 (đpcm)

Bài 7: Cho a, b, c  − 2;2 thỏa a + b + c = 3 . Chứng minh rằng:
4 − a2 + 4 − b2 + 4 − c2  3 3

Phân tích:
Do biểu thức đã cho là biểu thức đối xứng với a, b, c nên ta dự đoán dấu “=”
xảy ra khi:
4 − a 2 = 3

a = b = c = 1  4 − b 2 = 3
4 − c 2 = 3


Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:

ĐÀO VĂN NAM

13

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

4−a =
2

4 − b2 
4 − c2 

1

(4 − a )3 

3
7 − b2
2 3
7 − c2
2 3

2

1
3

(4 − a ) + 3 = 7 − a
.
2

2

2

2 3

(1)

(2)
(3)

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
4 − a2 + 4 − b2 + 4 − c2 

(

21 − a 2 + b 2 + c 2

)

2 3

Mà theo bất đẳng thức Bunyakovski ta có

(a + b + c )2  (1 + 1 + 1)(a 2 + b 2 + c 2 )
2
(
a + b + c)
2
2
2
 a +b +c 
3

nên

4 − a2 + 4 − b2 + 4 − c2 

21 −

(a + b + c )2
3
2 3

= 3 3 (đpcm)

5. Kỹ thuật hạ bậc
5.1 Bài toán 1
Cho các số thực dương a, b, c thỏa mãn điều kiện a + b + c = 1 (*). Tìm giá trị
nhỏ nhất của biểu thức A = a 2 + b 2 + c 2
Phân tích: Sự chênh lệch về số mũ của các biểu thức a 2 + b 2 + c 2 và a + b + c
gợi cho ta sử dụng bất đẳng thức AM - GM để hạ bậc a 2 + b 2 + c 2 . Nhưng ta
cần áp dụng cho bao nhiêu số và là những số nào? Căn cứ vào bậc của các
biến số a, b, c trong các biểu thức trên (số bậc giảm 2 lần) thì ta cần áp dụng
bất đẳng thức AM - GM lần lượt cho a 2 , b 2 và c 2 cùng với 1 hằng số dương
tương ứng khác để làm xuất hiện a, b và c . Do a, b, c dương và có vai trò
như nhau nên ta dự đoán A đạt giá trị nhỏ nhất khi a = b = c , từ (*) ta có
1
a = b = c = . Mặt khác thì dấu “=” của bất đẳng thức AM - GM xảy ra khi chỉ
3

khi các số tham gia bằng nhau. Khi đó ta có lời giải như sau:
Lời giải:
ĐÀO VĂN NAM

14

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Áp dụng bất đẳng thức AM - GM cho 2 số: a 2 và
a2 +

1
ta có:
9

1
1 2
1
1
 2 a 2 . = a (1) Dấu “=” xảy ra  a 2 =  a =
9
3
9
9 3

Tương tự:
b2 +

1 2
 b
9 3

(2) Dấu “=” xảy ra  b =

1
3

c2 +

1 2
 c
9 3

(3) Dấu “=” xảy ra  c =

1
3

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
a2 + b2 + c2 +

1 2
2
1
 (a + b + c ) =  a 2 + b 2 + c 2  .
3 3
3
3

Dấu “=” xảy ra  a = b = c =
Vậy GTNN của A là

1
3

1
3

Bài 1: Cho các số thực dương a, b thỏa mãn điều kiện a 3 + b 3 = 1 (*). Tìm giá trị
lớn nhất của biểu thức A = a + b
Phân tích: Căn cứ vào bậc của các biến số a, b trong các biểu thức trên (số
bậc giảm 6 lần) thì ta cần áp dụng bất đẳng thức AM - GM lần lượt cho a 3 và
b 3 cùng với 5 hằng số dương tương ứng khác để làm xuất hiện

a và

b.

Do a, b dương và có vai trò như nhau nên ta dự đoán A đạt giá trị lớn nhất
khi a = b , từ (*) ta có a 3 = b 3 =

1
. Mặt khác thì dấu “=” của bất đẳng thức AM
2

- GM xảy ra khi chỉ khi các số tham gia bằng nhau. Khi đó ta có lời giải như
sau:
Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM cho 6 số: a 3 và 5 số

1
ta có:
2

5

1
1
1
1
1
a 3 + 5.  6.6 a 3 .  = 6.
. a (1) Dấu “=” xảy ra  a 3 =  a = 3
6
5
2
2
2
2
2
ĐÀO VĂN NAM

15

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Tương tự:
5

1
1
1
1
b + 5.  6.6 b 3 .  = 6.
. b (2) Dấu “=” xảy ra  b = 3
6
2
2
2
25
3

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1) và (2) ta được:
a 3 + b 3 + 5  6.

1
6

2

5

(

)

a + b  1 + 5  6.

Dấu “=” xảy ra  a = b =

1
6

2

5

(

)

a + b  a + b  6 25

1
3

2

Vậy giá trị lớn nhất của A là

6

25

Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa ab + bc + ca = 3 . CMR: a 3 + b 3 + c 3  3

Bài 2:
Giải:

Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
a 3 + b 3 + 1  33 a 3b 3 = 3ab (1) ; b 3 + c 3 + 1  3bc (2) ; c 3 + a 3 + 1  3ca (3)

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:

(

)

2 a 3 + b 3 + c 3 + 3  3(ab + bc + ca )

(

)

 2 a 3 + b 3 + c 3 + 3  3.3

 a 3 + b3 + c 3  3 (đpcm)

Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a 3 + b3 + c 3 = 3 . CMR: a 5 + b 5 + c 5  3

Bài3:
Giải:

Áp dụng bất đẳng thức AM - GM cho 5 số: 3 số a 5 và 2 số 1, ta có:
3a 5 + 2  55 a15 1.1 = 5a 3 (1)

Tương tự:
3c 5 + 2  5c 3 (3)

3b 5 + 2  5b 3 (2) ;

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:

(

)

(

3 a5 + b5 + c5 + 6  5 a3 + b3 + c3

(

)

)

 3 a + b + c + 6  5.3
5

5

5

 a 5 + b5 + c 5  3 (đpcm)

Bài 4: Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a 3b 3 + b 3 c 3 + c 3 a 3 = 3 . CMR:
ĐÀO VĂN NAM

16

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM
a7 + b7 + c7  3

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM cho 7 số: 3 số a 7 , 3 số b 7 và số 1, ta có:
3a 7 + 3b 7 + 1  77 a 21 .b 211 = 7a 3b 3 (1)

Tương tự:
3b 7 + 3c 7 + 1  7b 3 c 3 (2) ;

3c 7 + 3a 7 + 1  7c 3 a 3 (3)

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:

(

)

(

6 a 7 + b 7 + c 7 + 3  7 a 3b 3 + b 3 c 3 + c 3 a 3

(

)

)

 6 a + b + c + 3  7.3
7

7

7

 a 7 + b 7 + c 7  3 (đpcm)

Bài 5:

Cho 2 số thực dương a, b. CMR: a 2 + b 2 + 4  2a + 2b + ab

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM, ta có:
a 2 + 4  2 a 2 .4 = 4a (1);

b 2 + 4  4b (2) ; a 2 + b 2  2ab (3)

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
2a 2 + 2b 2 + 8  4a + 4b + 2ab
 a 2 + b 2 + 4  2a + 2b + ab (đpcm)

Bài 6:

Cho 3 số thực dương a, b, c. CMR: a 3 + b 3 + c 3  a 2 bc + b 2 ca + c 2 ab

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM cho 6 số: 4 số a 3 ,1 số b 3 và 1 số c 3 ta có:
4a 3 + b 3 + c 3  66 a12 .b 3 .c 3 = 6a 2 bc (1)

Tương tự:
4c 3 + a 3 + b 3  6c 2 ab (3)

4b 3 + c 3 + a 3  6b 2 ca (2) ;

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:

(

) (

6 a 3 + b 3 + c 3  6 a 2 bc + b 2 ca + c 2 ab

)

 a 3 + b 3 + c 3  a 2 bc + b 2 ca + c 2 ab (đpcm)

ĐÀO VĂN NAM

17

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

Bài 7:

LỚP TOÁN THẦY NAM

Cho các số thực dương a, b, c, m, n. CMR:
a m+ n + b m+ n + c m+ n  a m b n + b m c n + c m a n

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM cho m+n số: m số a m + n và n số b m + n ta có:

(

ma m+ n + nb m+ n  (m + n).m+ n a m+ n

) (b ) = (m + n).a
m

m+ n n

m

b n (1)

Tương tự:
mb m + n + nc m + n  (m + n ).b m c n (2)
mc m + n + na m + n  (m + n ).c m a n (3)

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:

(m + n )(a m+ n + b m+ n + c m+ n )  (m + n )(a m b n + b m c n + c m a n )
a m+ n + b m+ n + c m+ n  a m b n + b m c n + c m a n (đpcm)

Lưu ý: Bất đẳng thức chúng ta vừa chứng minh sẽ được sử dụng trong chứng minh
các bài toán sau này.

Bài 8:

Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa abc = 1 . Chứng minh bất đẳng thức

sau:
1
1
1
+ 3
+ 3
1
3
3
a + b + 1 b + c + 1 c + a3 + 1
3

Giải:
Từ kết quả bài 7 ta có a m+ n + b m+ n + c m+ n  a m b n + b m c n + c m a n
m = 2

Chọn n = 1 ta được:
c = a

a 3 + b 3 + a 3  a 2b + b 2 a + a 2 a = a 2b + b 2 a + a 3
 a 3 + b 3  a 2b + b 2 a
1
1
abc
c
(do abc = 1)
 3
 2
= 2
=
3
2
2
a + b + 1 a b + b a + 1 a b + b a + abc a + b + c

(1)

Tương tự:
ĐÀO VĂN NAM

18

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

1
a
(2)

3
b + c +1 a + b + c
3

1
b
(3)

3
c + a +1 a + b + c
3

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
1
1
1
a+b+c
+ 3
+ 3

= 1 (đpcm)
3
3
3
a + b +1 b + c +1 c + a +1 a + b + c
3

5.2 Bài toán 2
Cho các số thực dương a, b, c thỏa mãn điều kiện ab + bc + ca = 1 . Chứng
minh rằng: 10a 2 + 10b 2 + c 2  4
Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
8a 2 +

c2
c2
 2 8a 2 .
= 4ac
2
2

2
c2
2 c
8b +
 2 8b .
= 4bc
2
2
2

2a 2 + 2b 2  2 2a 2 .2b 2 = 4ab

Cộng theo vế 3 bất đẳng thức trên, ta có:
10a 2 + 10b 2 + c 2  4(ab + bc + ca ) = 4.1 = 4

 2 c2
8a =
2
1


a
=
b
=
2

c

3
Dấu “=” xảy ra  8b 2 =

2

c = 4
2
2

2a = 2b
3



Đây là một lời giải ngắn gọn nhưng có vẻ hơi thiếu tự nhiên. Chúng ta sẽ
thắc mắc tại sao lại tách được 10 = 8 + 2 . Nếu tách cách khác, chẳng hạn
10 = 6 + 4 liệu có giải được không? Tất nhiên mọi cách tách khác đều không

dẫn đến kết quả, và tách 10 = 8 + 2 cũng không phải là sự may mắn. Bây giờ ta
sẽ tìm lí do việc tách 10 = 8 + 2 ở bài toán trên.
Với 0    10 . Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
ĐÀO VĂN NAM

19

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

a 2 +

c2
c2
 2 a 2 .
= 2 ac
2
2

b 2 +

c
c2
 2 b 2 .
= 2 bc
2
2

2

(10 −  )a 2 + (10 −  )b 2  2 (10 −  )a 2 (10 −  )b 2 = (20 − 2 )ab
Cộng theo vế 3 bất đẳng thức trên, ta có:
10a 2 + 10b 2 + c 2  2 (ac + bc) + (20 − 2 )ab

Lúc này ta cân bằng điều kiện giả thuyết, tức là:
 = 8
2 = 20 − 2  2 = 400 − 80 + 4  2 − 41 + 200 = 0  
 = 25  10
2

2

2

 = 8

Khi đó ta có lời giải bài toán như trên.
Cho các số thực dương a, b, c thỏa mãn điều kiện ab + bc + ca = 5 .

Bài 1:
CMR: :

3a 2 + 3b 2 + c 2  10

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
2a 2 +

c2
c2
 2 2a 2 .
= 2ac
2
2

2b 2 +

c2
c2
 2 2b 2 .
= 2bc
2
2

a 2 + b 2  2 a 2 .b 2 = 2ab

Cộng theo vế 3 bất đẳng thức trên, ta có:
3a 2 + 3b 2 + c 2  2(ab + bc + ca ) = 2.5 = 10

5.3 Bài toán 3
Cho các số thực dương a, b thỏa mãn điều kiện a 3 + b 3  1 . Tìm giá trị lớn
nhất của biểu thức A = a + 4b
ĐÀO VĂN NAM

20

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Phân tích:
Dự đoán A đạt GTLN khi a 3 + b 3 = 1
a = 
. Ta có  3 +  3 = 1 (1)
b = 

Giả sử A đạt GTLN khi 

Áp dụng bất đẳng thức AM - GM cho 3 số: a 3 và 2 số  3 ta có:

( )

= 3 2 a

( )

= 3 2 b

a 3 + 2 3  3.3 a 3 .  3

2

Tương tự:
b 3 + 2 3  33 b 3 .  3

2

Cộng theo vế các bất đẳng thức trên ta được:

(a

3

) (

)

+ b 3 + 2  3 +  3  3 2 a + 3 2 b

Đẻ xuất hiện ở vế phải a + 4b ta chọn  ,  sao cho
3 2 a : 3 2 b = a : 4b


2 1
 1
=  =
2
4
 2


(2)

3

3
 1

=

=


3

Từ (1) và (2) ta có hệ:   2
3
 3 +  3 = 1  = 2 3


3

Khi đó ta có lời giải sau:
Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
a3 +

1 1
1 1
1
+  3.3 a 3 . . = 3 a
9 9
9 9
3

b3 +

8 8
4
+ 3 b
9 9
3

Cộng theo vế các bất đẳng thức trên ta được:

(a

3

)

+ b3 + 2 

1
3

(

3

(a + 4b )

) 

 a + 4b  3 3 a 3 + b 3 + 2  33 3

ĐÀO VĂN NAM

21

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

3

3
 3 1
a
=
a
=



9
3
Dấu “=” xảy ra khi 

3
b 3 = 8
b = 2 3


9
3

Vậy GTLN của A là 33 3

Bài 1: Cho các số thực dương a, b, c thỏa mãn điều kiện a + b + c = 3 . Tìm
GTNN của
A = 4a 2 + 6b 2 + 3c 2

Phân tích:
Với  ,  ,   0 . Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
4a 2 +   2 4a 2 . = 2 4 a
6b 2 +   2 6b 2 . = 2 6 b
3c 2 +   2 3c 2 . = 2 3 c

Cộng theo vế 3 bất đẳng thức trên, ta có:
4a 2 + 6b 2 + 3c 2 +  + +  +   2 4 a + 2 6 b + 2 3 c
a + b + c = 3

a = 
a + b + c = 3

 2
4



4 a = 

Dấu “=” xảy ra   2


+
+
=3

4
6
3
6b = 
b =
6
3c 2 = 




c =
3


Chọn  ,  ,  sao cho 4 = 6 = 3
Ta có hệ phương trình:

ĐÀO VĂN NAM

 


+
+
=3

6
3
 4
4 = 6  = 3


22

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

 


+
+
=3

6
3
 4

4

4
4
1 1 2
  =

+
+
=3   + +  =3
6
4
6.6
3.3
2 3 3

4


 = 3

8

 = 3
 = 4 
 = 16

3

Khi đó ta có lời giải bài toán như sau
Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
4a 2 + 4  2 4a 2 .4 = 8a
6b 2 +

8
6
 2 8b 2 . = 8b
3
3

3c 2 +

16
16
 2 3c 2 . = 8c
3
3

Cộng theo vế 3 bất đẳng thức trên, ta được:
8 16
+
 8(a + b + c ) = 24
3 3
 4a 2 + 6b 2 + 3c 2  12
4a 2 + 6b 2 + 3c 2 + 4 +

a + b + c = 3

 2
a = 1
4 a = 4

2
 2 8

Dấu “=” xảy ra  6b =
 b =
3
3


4
 2 16

3c =
c = 3
3


Vậy GTNN của A là 12

6. Kỹ thuật cộng thêm
Bài 1:

Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh bất đẳng thức sau:
a b
c 1 1 1
+ 2+ 2 + +
2
b
c
a
a b c

Giải:
ĐÀO VĂN NAM

23

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
a 1
a 1 2
+  2 2 . = (1) ;
2
b
a
b a b

b 1 2
+ 
c2 b c

c 1 2
+  (3)
a2 c a

(2);

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
a
b
c 1 1 1 2 2 2
+ 2 + 2 + + +  + +
2
a b c a b c
b
c
a


a b
c 1 1 1
+ 2 + 2  + + (đpcm)
2
b c
a
a b c

Bài 2: Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh bất đẳng thức sau:
a2
b2
c2
a+b+c
+
+

2b + c 2c + a 2a + b
3

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
a2
2b + c
a 2 2b + c 2a
+
2
.
=
(1) ;
2b + c
9
2b + c 9
3
c2
2a + b 2c
+

(3)
2a + b
9
3

b2
2c + a 2b
+

(2) ;
2c + a
9
3

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
a2
b2
c2
3(a + b + c ) 2(a + b + c )
+
+
+

2b + c 2c + a 2a + b
9
3


a2
b2
c2
a+b+c
+
+

(đpcm)
2b + c 2c + a 2a + b
3

Lưu ý: Trong bài toán sử dụng kỹ thuật cộng thêm hệ số, ta sẽ sử dụng kỹ thuật
chọn điểm rơi và kỹ thuật hạ bậc để tìm hạng tử cho phù hợp.
Ví dụ:
• Đối với bài 1 bất đẳng thức đã cho có tính đối xứng với a, b, c nên ta dự
đoán dấu “=” xảy ra khi a = b = c . Khi đó

a
a
1
1
.
= 2 = , ta chọn
2
a
a
b
a

• Đối với bài 2 bất đẳng thức đã cho có tính đối xứng với a, b, c nên ta dự
đoán dấu “=” xảy ra khi a = b = c . Khi đó
ĐÀO VĂN NAM

24

a2
a2
a
=
= , muốn sử dụng
2b + c 2a + a 3

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

bất đẳng thức AM - GM để làm mất mẫu thì ta cộng thêm
là số 9 vì

2b + c
. Chọn mẫu
9

2b + c 2a + a a
=
= .
9
9
3

Bài 3: Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh bất đẳng thức sau:
a 3 + b3 b3 + c 3 c 3 + a 3
+
+
 2(a + b + c )
ab
bc
ca

Giải:
Ta có:
a3 + b3 b3 + c3 c3 + a3 a 2 b 2 b 2 c 2 c 2 a 2
+
+
=
+
+
+
+
+
ab
bc
ca
b
a
c
b
a
c

Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
b2
b2
a2
a2
+ a  2b (2) ;
+ c  2b (3) ;
+b  2
.b = 2a (1);
c
a
b
b
c2
+ b  2c (4) ;
b

c2
a2
+ a  2c (5) ;
+ c  2a (6)
a
c

Cộng theo vế các bất đẳng thức từ (1) đến (6) ta được:
a2 b2 b2 c2 c2 a2
+
+
+
+
+
+ 2(a + b + c )  4(a + b + c )
b
a
c
b
a
c
a2 b2 b2 c2 c2 a2

+
+
+
+
+
 2(a + b + c )
b
a
c
b
a
c



a3 + b3 b3 + c3 c3 + a3
+
+
 2(a + b + c ) (đpcm)
ab
bc
ca

Bài 4:

Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh bất đẳng thức sau:
a2 b2 c2 1 1 1
+
+
 + +
b3 c3 a3 a b c

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
b2 1 1 3
a2 1 1
a2 1 1 3
3
+ + 
+
+

3
.
.
=
(1)
;
(2);
c3 b b c
b3 a a
b3 a a b

ĐÀO VĂN NAM

25

c2 1 1 3
+ +  (3)
a3 c c a

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
a2 b2 c2
 1 1 1  1 1 1
+ 3 + 3 + 2 + +   3 + + 
3
b
c
a
a b c a b c


a2 b2 c2 1 1 1
+
+
 + + (đpcm)
b3 c3 a3 a b c

Bài 5:

Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh bất đẳng thức sau:
a3 b3 c3
+
+
 a2 + b2 + c2
b
c
a

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
a3 a3
a3 a3 2
+
+ b 2  33
. .b = 3a 2 (1) ;
b
b
b b
c3 c3
+
+ a 2  3c 2 (3)
a
a

b3 b3
+
+ c 2  3b 2 (2) ;
c
c

Cộng theo vế các bất đẳng thức từ (1), (2) và (3) ta được:
 a3 b3 c3 
2 +
+  + a 2 + b 2 + c 2  3 a 2 + b 2 + c 2
b
c
a


(



) (

)

a3 b3 c3
+
+
 a 2 + b 2 + c 2 (đpcm)
b
c
a

Bài 6: Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa abc = 1 . Chứng minh bất đẳng thức
sau:
a3
b3
c3
3
+
+

(1 + b)(1 + c ) (1 + c )(1 + a ) (1 + a )(1 + b) 4

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
a3
1+ b 1+ c
a3
1+ b 1+ c 3
+
+
 33
.
.
= a (1) ;
(1 + b )(1 + c ) 8
(1 + b )(1 + c ) 8 8 4
8

b3
1+ c 1+ a 3
+
+
 b (2) ;
(1 + c )(1 + a ) 8
8
4

ĐÀO VĂN NAM

26

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

c3
1+ a 1+ b 3
+
+
 c (3)
(1 + a )(1 + b) 8
8
4

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
a3
b3
c3
1
3 3
+
+
+ (a + b + c ) +  (a + b + c )
(1 + b )(1 + c ) (1 + c )(1 + a ) (1 + a )(1 + b ) 4
4 4


a3
b3
c3
1
3 3
3 3
+
+
 (a + b + c ) −  3 abc − =
(1 + b )(1 + c ) (1 + c )(1 + a ) (1 + a )(1 + b ) 2
4 2
4 4

(đpcm)

Bài 7:

Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh bất đẳng thức sau:
a4
b4
c4
+
+
 a+b+c
bc 2 ca 2 ab 2

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
a4
a4
4
+
b
+
c
+
c

4
.b.c.c = 4a (1)
bc 2
bc 2
b4
+ c + a + a  4b (2)
ca 2
c4
+ a + b + b  4c (3)
ab 2

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
a4
b4
c4
+
+
+ 3(a + b + c )  4(a + b + c )
bc 2 ca 2 ab 2


a4
b4
c4
+
+
 a + b + c (đpcm)
bc 2 ca 2 ab 2

Bài 8: Cho 3 số thực dương a, b, c. Chứng minh bất đẳng thức sau:
ab
bc
ca
1 1 1 1
+ 2
+ 2
  + + 
c (a + b ) a (b + c ) b (c + a ) 2  a b c 
2

Giải:
Áp dụng bất đẳng thức AM - GM ta có:
ĐÀO VĂN NAM

27

[P]: 0988.624.083

HSG TOÁN 8

LỚP TOÁN THẦY NAM

ab
a+b
ab
a+b 1
+
2 2
.
=
(1)
c
c (a + b ) 4ab
c (a + b ) 4ab
2

bc
b+c 1
+

a
a (b + c ) 4bc
2

(2) ;

ca
c+a 1
+

b (c + a ) 4ca b
2

(3)

Cộng theo vế các bất đẳng thức (1), (2) và (3) ta được:
ab
bc
ca
a+b b+c c+a 1 1 1
+ 2
+ 2
+
+
+
 + +
4bc
4ca a b c
c (a + b ) a (b + c ) b (c + a ) 4ab
ab
bc
ca
1
1
1
1
1
1 1 1 1
 2
+ 2
+ 2
+
+
+
+
+
+
 + +
c (a + b ) a (b + c ) b (c + a ) 4b 4a 4c 4b 4a 4c a b c
ab
bc
ca
1 1 1 1
 2
+ 2
+ 2
  + +  (đpcm)
c (a + b ) a (b + c ) b (c + a ) 2  a b c 
2

Bài 9: Cho 3 số thực dương a, b, c thỏa a 2 +...